مونوپولی

Monopoly · ۲ تا ۸ نفر · ۶۰ تا ۱۸۰ دقیقه · از ۸ سال

در این بازار رقابتی املاک، تنها یک پایان ممکن است: انحصار کامل!

در مونوپولی بازیکنان نقش مالکان زمین را بر عهده می‌گیرند و می‌کوشند زمین بخرند و آن را توسعه دهند. درآمد از توقف دیگر بازیکنان در املاک شما به دست می‌آید و وقتی خودتان در ملک دیگران فرود می‌آیید باید پول بپردازید. در روزهای سخت ممکن است مجبور شوید املاکتان را به رهن بگذارید تا از پس جریمه‌ها، مالیات‌ها و دیگر پیشامدهای ناگوار برآیید.

در هر نوبت، بازیکن دو تاس می‌ریزد و به همان تعداد خانه دور صفحه پیش می‌رود. اگر روی ملکی بی‌صاحب بایستد، می‌تواند آن را بخرد یا به مزایده بگذارد تا به بالاترین پیشنهاد فروخته شود. هر کس همه‌ی املاک یک گروه رنگی را داشته باشد می‌تواند روی آن‌ها خانه و هتل بسازد و از حریفانی که آن‌جا فرود می‌آیند درآمد بیشتری بگیرد. توقف در ملک بازیکن دیگر یعنی پرداخت اجاره بر اساس ارزش زمین و ساختمان‌های روی آن. خانه‌های دیگری هم روی صفحه هست که خریدنی نیستند و بازیکن را به کشیدن کارت و انجام دستور آن، پرداخت مالیات، دریافت درآمد یا حتی رفتن به زندان وامی‌دارند.

هدف بازی این است که آخرین بازیکنی باشید که هنوز پول دارد (هرچند در برخی نسخه‌ها بازی با ورشکستگی نخستین بازیکن پایان می‌یابد).

مونوپولی از این نظر غیرعادی است که با وجود قوانین رسمی و چاپی، بیشتر مردم آن را از دیگران یاد می‌گیرند و هرگز با شیوه‌ی درست بازی آشنا نمی‌شوند. همین باعث رواج «قوانین خانگی» شده که بازی را برای کودکان (و بازندگان بدقلق) خوشایندتر می‌کند اما با جلوگیری از ورشکستگی یا کند کردن خرید املاک به بازی آسیب می‌زند؛ مثلاً جمع کردن پول‌های پرداختی به بانک در وسط صفحه برای کسی که در «پارکینگ رایگان» فرود می‌آید، یا وام گرفتن از بانک به جای ورشکستگی که بازی را بی‌پایان می‌کند. بسیاری هم نمی‌دانند که ملکِ خریده‌نشده باید به مزایده برود و پیشنهادها از ۱ دلار شروع می‌شود، پس ممکن است ملکی بسیار ارزان‌تر از قیمت اعلام‌شده فروخته شود.

قوانین مونوپولی

هدف

آخرین بازیکنی باشید که ورشکست نشده است. اگر میزبان «پایان بازی» را روی ۲۰ یا ۳۵ دور گذاشته باشد، بعد از آخرین دور کسی برنده است که بیشترین دارایی را دارد.

صفحه و آماده‌سازی

صفحه ۴۰ خانه دارد: ۲۲ خیابان در ۸ رنگ، ۴ ایستگاه، ۲ شرکت (آب و برق)، ۳ خانهٔ «شانس»، ۳ خانهٔ «صندوق»، ۲ خانهٔ مالیات و چهار گوشه: «شروع»، «زندان / ملاقات»، «پارکینگ» و «برو به زندان». همهٔ مبلغ‌ها به هزار تومان است.

رنگ‌ها و قیمت خیابان‌ها: قهوه‌ای (۲ خیابان) ۶۰، آبی روشن ۱۰۰ تا ۱۲۰، صورتی ۱۴۰ تا ۱۶۰، نارنجی ۱۸۰ تا ۲۰۰، قرمز ۲۲۰ تا ۲۴۰، زرد ۲۶۰ تا ۲۸۰، سبز ۳۰۰ تا ۳۲۰ و سرمه‌ای (۲ خیابان) ۳۵۰ و ۴۰۰؛ بقیهٔ رنگ‌ها ۳ خیابان دارند. هر ایستگاه ۲۰۰ و هر شرکت ۱۵۰ قیمت دارد.

هر بازیکن با ۱٬۵۰۰ هزار تومان (۱٫۵ میلیون) روی «شروع» آغاز می‌کند و ترتیب نوبت‌ها تصادفی است. بانک ۳۲ خانه و ۱۲ هتل دارد و دو دستهٔ ۱۶تایی کارت شانس و صندوق بُر خورده‌اند.

نوبت شما

دو تاس می‌ریزید (تاس را سرور می‌ریزد) و به اندازهٔ جمعشان جلو می‌روید. هر بار که از «شروع» رد شوید یا رویش بایستید ۲۰۰ هزار تومان حقوق می‌گیرید.

اگر جفت بیاورید، بعد از انجام کار خانه‌ای که رویش ایستادید دوباره تاس می‌ریزید. سومین جفت پشت‌سرهم شما را مستقیم به زندان می‌فرستد و نوبتتان تمام می‌شود.

پیش از ریختن تاس و بعد از تمام شدن حرکت می‌توانید خانه بسازید یا بفروشید، ملک رهن بگذارید یا فک رهن کنید و به بازیکنان دیگر پیشنهاد معامله بدهید. در پایان «پایان نوبت» را می‌زنید.

خرید و مزایده

وقتی روی ملک بی‌صاحب (خیابان، ایستگاه یا شرکت) می‌ایستید می‌توانید آن را به قیمتش بخرید. اگر نخرید (یا پول کافی نداشته باشید) مزایده برگزار می‌شود.

مزایده از خود شما شروع می‌شود و به ترتیب نوبت می‌چرخد. هر پیشنهاد باید دست‌کم ۱ هزار تومان بیشتر از بالاترین پیشنهاد باشد و از پول نقد پیشنهاددهنده بیشتر نباشد. کسی که «کنار می‌کشم» بزند از مزایده بیرون می‌رود؛ وقتی فقط بالاترین پیشنهاددهنده بماند ملک را به همان قیمت می‌خرد و اگر همه کنار بکشند ملک نزد بانک می‌ماند.

میزبان می‌تواند مزایده را خاموش کند؛ آن‌وقت ملک خریده‌نشده نزد بانک می‌ماند تا کس دیگری رویش بایستد.

اجاره

اگر روی ملک بازیکن دیگری بایستید به او اجاره می‌دهید، حتی اگر او در زندان باشد. ملکی که در رهن است اجاره ندارد.

خیابان: اجارهٔ زمین روی کارت ملک نوشته است (مثلاً «خیابان شوش» ۲ و «لواسان» ۵۰). اگر صاحبش همهٔ خیابان‌های آن رنگ را داشته باشد اجارهٔ زمین خالی دو برابر می‌شود. با خانه و هتل اجاره خیلی بالا می‌رود؛ مثلاً «خیابان شوش» با ۱ تا ۴ خانه ۱۰، ۳۰، ۹۰ و ۱۶۰ و با هتل ۲۵۰ است.

ایستگاه: اگر صاحبش ۱، ۲، ۳ یا ۴ ایستگاه داشته باشد اجاره به ترتیب ۲۵، ۵۰، ۱۰۰ و ۲۰۰ است.

شرکت آب و برق: اجاره ۴ برابر جمع تاس‌هایی است که با آن رسیدید؛ اگر صاحبش هر دو شرکت را داشته باشد ۱۰ برابر.

ساختن خانه و هتل

وقتی همهٔ خیابان‌های یک رنگ مال شما باشد و هیچ‌کدامشان در رهن نباشد، می‌توانید روی آن‌ها خانه بسازید. هزینهٔ هر خانه برای قهوه‌ای و آبی روشن ۵۰، صورتی و نارنجی ۱۰۰، قرمز و زرد ۱۵۰ و سبز و سرمه‌ای ۲۰۰ است.

ساخت باید یکنواخت باشد: روی خیابانی که از هم‌رنگ‌هایش خانهٔ بیشتری دارد نمی‌شود خانهٔ دیگری ساخت. هر خیابان حداکثر ۴ خانه می‌گیرد؛ پنجمین ساخت هتل است و ۴ خانه به بانک برمی‌گردد.

اگر خانه یا هتل بانک تمام شده باشد نمی‌توانید بسازید. فروش ساختمان به بانک نصف هزینهٔ ساخت را برمی‌گرداند و آن هم باید یکنواخت باشد؛ فروختن هتل فقط وقتی ممکن است که بانک ۴ خانه برای جایگزینی داشته باشد.

رهن

ملکی را که در رنگش هیچ ساختمانی نیست می‌توانید رهن بگذارید و نصف قیمتش را از بانک بگیرید. ملک در رهن اجاره ندارد. برای فک رهن نصف قیمت به‌اضافهٔ ۱۰٪ بهره (رو به بالا گرد شده) می‌پردازید.

خانه‌های ویژه و کارت‌ها

«مالیات بر درآمد» ۲۰۰ و «مالیات کالای لوکس» ۱۰۰ هزار تومان از شما می‌گیرد. «پارکینگ» و ملاقات زندان کاری ندارند. «برو به زندان» شما را مستقیم به زندان می‌فرستد.

روی «شانس» یا «صندوق» کارتی رو می‌شود و فوراً اجرا می‌شود: رفتن به یک خانهٔ مشخص (با حقوق اگر از شروع رد شوید)، رفتن به نزدیک‌ترین ایستگاه با دو برابر اجاره، رفتن به نزدیک‌ترین شرکت و پرداخت ۱۰ برابر یک تاس تازه، سه خانه عقب رفتن، رفتن به زندان، گرفتن یا پرداختن پول، گرفتن پول از هر بازیکن یا دادن به هر بازیکن، و هزینهٔ تعمیرات برای هر خانه و هتل.

کارت «آزادی از زندان» را نگه می‌دارید تا وقتی لازم شود و می‌توانید آن را در معامله هم بدهید. بعد از استفاده به آخر دستهٔ خودش برمی‌گردد.

زندان

از سه راه به زندان می‌روید: خانهٔ «برو به زندان»، کارت زندان، یا سه جفت پشت‌سرهم. در این حالت از «شروع» رد نمی‌شوید و حقوق نمی‌گیرید.

در نوبت بعد می‌توانید ۵۰ هزار تومان بدهید یا کارت آزادی را بازی کنید و بعد عادی تاس بریزید؛ یا تاس بریزید و اگر جفت آمد آزاد شوید و به اندازهٔ همان تاس حرکت کنید (ولی دوباره تاس نمی‌ریزید). اگر سومین تلاش هم جفت نیاید، ۵۰ هزار تومان را می‌پردازید و به اندازهٔ همان تاس حرکت می‌کنید.

معامله

در نوبت خودتان (پیش یا پس از تاس) می‌توانید به هر بازیکن پیشنهادی شامل ملک، پول نقد و کارت آزادی بدهید و در عوض ملک، پول یا کارت او را بخواهید. او قبول یا رد می‌کند.

ملکی که در رنگش ساختمان هست قابل معامله نیست. کسی که ملک در رهن دریافت می‌کند همان لحظه ۱۰٪ قیمت آن را بهره می‌پردازد و ملک در رهن می‌ماند.

بدهی و ورشکستگی

اجاره، مالیات و پرداخت‌های کارت اگر پول نقد کافی باشد خودکار پرداخت می‌شود. اگر نباشد، باید با فروش ساختمان و رهن ملک پول جور کنید؛ همین که پول کافی شد بدهی پرداخت می‌شود. اگر نتوانید یا نخواهید، اعلام ورشکستگی می‌کنید.

اگر حتی فروش همهٔ ساختمان‌ها و رهن همهٔ املاک هم بدهی را نپوشاند، فوراً ورشکست می‌شوید. ساختمان‌هایتان به نصف قیمت به بانک فروخته می‌شود؛ اگر بدهکار بازیکنی بودید همهٔ پول، املاک (با همان وضعیت رهن) و کارت‌های آزادی‌تان به او می‌رسد، و اگر بدهکار بانک بودید املاکتان بی‌صاحب و آزاد از رهن به بانک برمی‌گردد.

پایان بازی

در حالت رسمی بازی وقتی تمام می‌شود که فقط یک بازیکن ورشکست نشده باشد؛ او اول است و بقیه به ترتیب عکسِ زمان ورشکستگی رتبه می‌گیرند (آخرین ورشکسته دوم می‌شود).

در حالت ۲۰ یا ۳۵ دور، بعد از آخرین دور بازیکنان باقی‌مانده بر اساس دارایی رتبه می‌گیرند: پول نقد + قیمت املاک (ملک در رهن نصف قیمت) + هزینهٔ ساخت خانه‌ها و هتل‌ها. دارایی برابر یعنی رتبهٔ مشترک؛ ورشکسته‌ها بعد از آن‌ها می‌آیند.

قانون‌های اختیاری میزبان

جایزهٔ پارکینگ: مالیات‌ها و پرداخت‌های کارت به‌جای بانک در صندوق وسط جمع می‌شود و هرکس روی «پارکینگ» بایستد همه را برمی‌دارد. حقوق دوبرابر: ایستادن دقیق روی «شروع» ۴۰۰ هزار تومان می‌دهد.

نکته‌ها

کامل کردن یک رنگ مهم‌ترین قدم است؛ برای آن معامله کنید، حتی با دادن پول یا ملک بیشتر. سه خانه روی هر خیابان معمولاً بیشترین سود را نسبت به هزینه دارد.

رنگ‌های صورتی و نارنجی کمی بعد از زندان‌اند و بازیکنانی که از زندان بیرون می‌آیند زیاد روی آن‌ها می‌ایستند.

همیشه کمی پول نقد نگه دارید؛ بدهی ناگهانی ممکن است مجبورتان کند ساختمان‌هایتان را به نصف قیمت بفروشید.

همه بازی‌ها